Algemene omschrijving

Vrijstaand voormalige BEWAARSCHOOL, nu woonhuis, gebouwd omstreeks 1900. Traditionalisme.

In 1899 werd de grond voor de bouw van de school beschikbaar gesteld door het gemeentebestuur. De bouw werd bekostigd door de gezusters Maria Aurelia en Johanna Jacoba Hofkes, niet onbemiddelde dochters van een textielfabrikant. Zij hadden in 1883 een aanzienlijk kapitaal geërfd van hun oom, de reder, burgemeester en ambachtheer Cornelis Kwak. Dit vermogen omvatte naast geld en de titel van ambachtsvrouwen, ondermeer ruim 500 ha binnen- en buitendijkse gronden en het herenhuis annex kasteeltje De Olyphant. De dames Hofkes waren zeer sociaal ingesteld. Zij voelden zich - hoewel ze in Den Haag woonden en hun bezittingen op Voorne niet vaak bezochten - betrokken bij de bevolking van Zwartewaal (en Oudenhoorn en Heenvliet, waar zij eveneens bezittingen hadden). Een van hun activiteiten was de stichting te Zwartewaal van de bewaarschool. De school werd beheerd door de Hofkesstichting. In 1969 droeg de stichting de school over aan de gemeente. Dit maakte de weg vrij voor de bouw van een nieuwe kleuterschool. In 1971 verloor de school zijn functie.

Uit topografisch materiaal valt op te maken dat oorspronkelijk op de verdieping zich twee van elkaar gescheiden ramen bevonden, met daar tussen een ingemetselde gevelsteen. De Bewaar- of kleuterschool bezat oorspronkelijk beneden twee lokalen en op de verdieping een woning voor het hoofd van de school.  

 

Redengevende beschrijving - 1

Het pand is opgetrokken op T-vormig grondplan in drie bouwlagen, waarvan één in de kap en één als kelderverdieping, die aan de achterzijde als gevolg van de ligging tegen de dijk een volwaardige verdieping omvat. In de oksels van de T-vorm bevindt zich aan de linker zijde een éénlaags aanbouw. Een gelijkvormige aanbouw staat tegen de rechter zijgevel van het voorste gedeelte van het pand. De gevels van het voorste deel van het pand zijn opgetrokken in roodbruine baksteen in kruisverband. De gevels zijn voorzien van een geschilderde gepleisterde plint.  

In de voor(lijst)gevel zijn speklagen in gele steen van twee metselgangen opgenomen ter hoogte van de onder- en bovendorpel van de kozijnen op beide niveaus en de wisseldorpel op de begane grond. Dezelfde steen afgewisseld met de roodbruine steen zijn toegepast in de segmentbogen boven de gevelopeningen. De uiteinden van de segmentbogen zijn verbijzonderd met een verticale rij koppen, doorlopend tot de hoogte van de wisseldorpel. In de over de as symmetrische gevel bevindt zich centraal de entree tot het pand. In de deuropening bevindt zich een kozijn met een paneeldeur met een ongedeeld raampje en boven het bewerkte kalf een ongedeeld bovenlicht. Aan weerszijden hiervan bevinden zich twee brede vensteropeningen, met aan weerszijden van de vaste middenstijl een zesruits schuifraam. De gevel wordt beëindigd met een fries, boven een iets uitgemetselde lijst, afgesloten door een uitkragende gelijste houten bakgoot. Sierschroefankers markeren de ligging van de balklaag van de verdieping. 

Het middendeel van de gevel is in baksteen hoger opgetrokken. In dit gevelvlak bevonden zich oorspronkelijk twee vensteropeningen. Deze vensteropeningen zijn met metselwerk dichtgezet en vervangen door één grote vensteropening met een symmetrische pui met vaste en draaibare delen. De flauwe geveltop op dit geveldeel, die beeindigd is met een gelijst iets uitkragend boeideel, is voorzien van een beschieting van verticaal verwerkte houten delen.  

In de linker zij(top)gevel van het voorste gedeelte van het pand zijn speklagen in gele steen van twee metselgangen opgenomen corresponderend in hoogte met die in de voorgevel. Dezelfde steen afgewisseld met de roodbruine steen zijn toegepast in de strek boven de gevelopening op de verdieping. De gevel is op een vensteropening op de verdieping na geheel gesloten. In de vensteropening bevindt zich een T-schuifraam. De gevel wordt beëindigd door het boeiboord van het dakoverstek op klossen. In de top van het overstek is een betimmering van verticaal verwerkte houten delen aangebracht.

Het terug liggende linker deel van de linker zijgevel is in gele baksteen in kruisverband opgetrokken en volgt de vorm van het diep doorlopende achterschild van het dak. Oorspronkelijk was in de gevel een deuropening gespaard, die later met metselwerk is dichtgezet. De gevel wordt beëindigd door een tegen het gevelvlak aangebracht vlak boeiboord.  

 

Redengevende beschrijving - 2

De gevel wordt gedeeltelijk afgedekt door een éénlaags aanbouw met plat dak. In de zij- en achtergevel hiervan zijn hoog in het gevelvlak respectievelijk één en twee vierkante vensteropeningen gespaard, waarin een ongedeeld raam. 

De achtergevel bestaat uit een laag middengedeelte, opgetrokken in gele baksteen in kruisverband, waarin zich twee vensteropeningen met een T-schuifvenster bevinden. Het gevelvlak wordt beëindigd met een zinken mastgoot tegen de dakrand.

De gedeelten links en rechts, opgetrokken in roodbruine baksteen in kruisverband, bezitten twee bouwlagen beëindigd met een zinken mastgoot tegen de dakrand. In het linker deel bevindt zich een kleine luikopening en een later aangebrachte vensteropening met een ongedeeld raam. Het rechter deel is geheel blind uitgevoerd. 

Het terug liggende rechter deel van de rechter zijgevel is in gele baksteen in kruisverband opgetrokken en volgt de vorm van het diep doorlopende achterschild van het dak. In de gevel bevindt zich een deuropening met een deur van staand verwerkte delen en op de verdieping een vensteropening met een T-schuifvenster. De gevel wordt beëindigd door een tegen het gevelvlak aangebracht vlak boeiboord.  

In de rechter zij(top)gevel van het voorste gedeelte van het pand zijn speklagen in gele steen van twee metselgangen opgenomen corresponderend in hoogte met die in de voorgevel. Dezelfde steen afgewisseld met de roodbruine steen zijn toegepast in de strek boven de gevelopening op de verdieping. De gevel is op twee vensteropeningen op de verdieping na geheel gesloten. In de middelste vensteropening bevindt zich een gemoderniseerd raam. Links hiervan een later toegevoegde vensteropening met een ongedeeld raam. De gevel wordt beëindigd door het boeiboord van het dakoverstek op klossen. In de top van het overstek is een betimmering van verticaal verwerkte houten delen aangebracht. De gevel wordt gedeeltelijk afgedekt door een éénlaags aanbouw met plat dak. In beide zijgevels hiervan is hoog in het gevelvlak een vierkante vensteropening gespaard, waarin een ongedeeld raam. 

Het zadeldak en de aankapping op de geveltop aan de voorzijde zijn gedekt met gesmoorde kruispannen.  Intern zijn van monumentaal belang de restanten het casco (balklagen/vloeren), tegelwerk in de hal, gang en woonkamer, de trapopgang en enige paneeldeuren.

De voormalige BEWAARSCHOOL is van monumentale waarde vanwege de architectonische opzet van het pand en alt type van een kleine dorpsschool. Mede van belang in verband met de ontwikkeling van Zwartewaal.